شماره بازیابی: 486ک
شماره مدرک کتابخانه مجلس: ‏‫10-3801‬
زبان اثر: ترکی آذربایجانی
عنوان و نام پديدآور: حدیقه السعداء [ نسخه خطی]/ از: محمد بن سلیمان حلی بغدادی کربلایی متخلص به «فضولی»
کاتب: : کاتب: احمد
تاریخ کتابت: ، تاریخ کتابت: سال 1265ق.
نام خاص و کميت اثر: 119 برگ، 20 سطر
قطع:
؛‏‫21*16سم‬
؛خشتی.
يادداشتهاي کلي: این اثر در سال‌های 1253، 1261، 1271، 1284، 1286، 1291، 1296، 1308، 1328 و 1342ق در بولاق (قاهره)، در سال‌های 1253، 1273، 1286، 1289، 1296، 1302 و 1304ق و بدون تاریخ در استانبول، نیز بار دیگر بی‌تاریخ در تبریز و اخیرا از سوی صالح حسینی از سوی انتشارات بین‌المللی الهدی در تهران و نیز توسط مجمع جهانی اهل البیت در تهران و نیز توسط مجمع جهانی اهل البیت علیهم السلام در قم به چاپ تحقیقی رسیده است.
آغاز، آغازه، انجام، انجامه: 1«بسمله، (رب اشرح لی صدری و یسرلی امری و احلل عقده من لسانی) … یا رب ره عشقنده بنی شیدا قیل احکام عبادتون بکا اجرا قیل، نظاره صنعنکده گوزم بینا قیل اوصاف حمیدنکده دلیم گویا قیل».
2«… (115ب) جمله ثوابن دن داخی بو مصیبت نامه مولفینه تصدق قلوب بو ثواب دخی موجب مزید حسنتات اولور و صلی الله تعالی … (115ب) ای فضولی کعبه تحقیق دوتمش بو طریق رحمت توفیق و فضل حق سکا اولسون رفیق … (117الف) اگر چه اظهار سلسله سیادت داخل احوال کربلا و شرح ابتلای انبیا اولوب نسخمده ایرادی مناسب دگل … بو نسخه … (118ب) جان گداز جگر سوز احسن ساعات و ایمن ا[و] قاتده سمت اختتام بولدی و بو مصلحت تفهیم عوام ایچون ….. تمام ایده‌لر؛ ربنا اغفرلنا و ارحمنا یا الها و سیدا و سندا؛ تمت الکتاب».
تزئینات متن:‏‫عنوان‌ها و نشانی‌ها مشکی و قرمز؛ اندازه متن: 516*5/10سم.‬
نوع کاغذ:شرقی سفید.
تزئینات جلد:مقوایی سبز مغز پسته‌ای.
1در انجام، یک حدیث از حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم: «القبر ینادی کل یوم خمس کلمات یابن آدم …»، ابیاتی به فارسی با مطلع: فکرم غریب و یار غریب و وطن غریب بلبل غریب و ناله غریب و چمن غریب و نیز در برگ (119ب) متن کوتاهی شیوا و ادبی با آغاز «مترجمان شرح تعزیت داری و محرران سوگواری …»، ایضا ابیاتی به فارسی با مطلع: دیده خون شبنم در این گلزار حسرت باز کن گریه بر انجام کار خویشتن آغاز کن، به همراه چند دعا و تعویذ آمده است.
وضعیت استنساخ نسخه: محل کتابت نامعلوم است؛ رقم کاتب: «تمت الکتاب بعون الملک الوهاب احقر عبادالله احمد غفر الله … فی شهر ربیع الاول سنه 1265ق».
يادداشتهاي مربوط به مشخصات ظاهري اثر: نوع خط:نستعلیق.
يادداشتهاي مربوط به نسخه موجود: 2این نسخه در حاشیه تصحیح گردیده است.
مشخصات اثر: شکل و سجع مهر:
متن يادداشت: در آغاز دو مهر محو شده دیده می‌شود که گویا مربوط به کتابخانه‌ای بوده است.
يادداشتهاي مربوط به کتابنامه ، واژه نامه و نمايه هاي داخل اثر: باید افزود که این کتاب در یک مقدمه، ده باب، و یک خاتمه به ترتیب ذیل نگارش یافته است؛ مقدمه: رشحاتی در مصائب امام حسین علیه‌ السلام، باب اول: در بیان احوال انبیاء علیهم السلام، باب دوم: در بیان جفاهایی که حضرت رسول صلی‌الله علیه و آله و سلم از قریش کشید، باب سوم: در بیان وفات حضرت رسول (ص)، باب چهارم: در بیان وفات حضرت فاطمه زهراء سلام الله علیها، باب پنجم: در بیان وفات حضرت علی مرتضی علیه السلام، باب ششم: در بیان وفات حضرت امام حسن علیه السلام، باب هفتم: در بیان ولادت حضرت امام حسین علیه السلام، باب هشتم: در بیان شهادت حضرت مسلم بن عقیل (س)، باب نهم: در بیان چگونگی آمدن حضرت امام حسین علیه السلام از مکه به کربلا، باب دهم: در بیان چگونگی بردن مخدرات اهل بیت علیهم السلام به شام؛ خاتمه: در بیان حالات اجمالی حضرات ائمه اثنی عشر علیهم السلام.
يادداشتهاي مربوط به نمايه ها، چکيده ها و منابع اثر: ماخذ فهرست: جلد 2/40، صفحه 286 – 289.
يادداشتهاي مربوط به خلاصه يا چکيده: کتابی در تاریخ و حالات انبیاء علیهم السلام و پنج تن آل عباء علیهم السلام، و به خصوص احوال و مصائب حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام است. این کتاب ترجمه‌ی روضه الشهداء مولی حسین بن علی کاشفی بیهقی (د. 910ق) است، تنها با این تفاوت که فضولی به جای اشعار کاشفی، از سروده‌های خویش بهره جسته است و همچنین در آغاز هر باب، اضافاتی از خود ایراد نموده است. عهدی بغدادی (د. 980ق)، معاصر فضولی درباره‌ی این کتاب می‌نویسد: «حدیقه السعداء، تشهد انه مبدع فی اسلوبه و برهان ساطع فی اختراع معانیه و حدث عن السبک و لا حرج فی صوغ کلماته فهی اشبه بحله ذهبیه اکتستها المعانی». از کتبی که فضولی، این شاعر دلباخته و عاشق اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام در این اثر از آ‌ن‌ها بهره جسته است، می‌توان به اللهواف علی قتلی الطفوف سید بن طاووس حلی (د. 664ق) و مقتل ابی مخنف لوط بن یحیی ازدی (د. 157ق) اشاره نمود. ناگفته نماند که در این کتابخانه‌ی عامره، نسخه‌هایی از حدیقه السعداء موجود است که در مجلدات فهرست‌ها گزارش گردیده است و از آن جمله می‌توان به نسخه‌های جدید آن، به شماره‌های «8301» و «9247» نیز اشاره نمود. از این اثر نسخ چندی در کتابخانه‌های ایران و خارج از کشور موجود است که علیرضا قره‌بلوط در معجم التاریخ (ج4، صص2762 – 2763) گزارشی از برخی از آن‌ها بدست داده است. همچنین این اثر با اندکی تغییر در شیوه‌ی بیان و ساختار زبانی، در سال 1995م در استانبول به الفبای لاتین به اصلاح «ترانسکریپت» گردیده باید توجه و عنایت داشت که این نسخه نسبت به نسخه‌های دیگر حدیقه‌السعداء، به مقدار نه صفحه اضافات دارد که حاوی ابیاتی از فضولی و فرازی چند به نثر در وقایع خونبار کربلا و شهادت امام حسین علیه است.
موضوع (اسم عام يا عبارت اسمي عام): تاریخ معصومین علیهم السلام
محل و شماره بازیابی: 1210870