دانلود کتاب روشنایی

“این کسان، شاهان را تحمل می­کنند، قیصران و ساتراپان را که بین ایشانند می­پذیرند، اما حقیقتی را که من به آنان تعلیم دادم نپذیرفتند. پیام زندگانی را که به آن­ها رساندم نشنیدند.”
روایت های گوناگونی از آخرین لحظه ­های حیات مانی، این نابغه­ی زمانه­ی خود، این پیامبر رأفعت و گریزان از هر پیشرفت و خدمت دنیوی، این زندیک و جادوگر و شاعر و هنرمند و نقال و طراح، این خلیفه، امام، پیر، قطب، مراد و مرشدِ خیل انسان‌های وامانده و گریزان از اجتماع، وجود دارد اما همه­ی آن­ها، در این سخن که با توطئه و تزویر کریتر و به دستور بهرام شاه، مانی دستگیر و زندانی گشت، کشته و تکه‌تکه شد، مشترکند. چنان­که همه­ی مانویان، به ویژه سرایندگان مرثیه‌ها یا زبورهای مانی، در یک اندیشه با هم مشترکند.
“ای سرآغاز عدالت
به صدای این رنجیده گوش فراده
نجات­بخش من، ای کامل
ای روشن پاک دامن
روان مرا به خود فراخوان
به بیرون از این مغاک
…
تو مرا رسالت دادی
و فرستادی …
به استغاثه‌ام (گوش کن)
بی درنگ
رها کن این اسیر را از چنگ
کسانی که چیره­اند
براو.
زنجیر شده را از زنجیرهایش رها کن.”
سرود بالا از آنِ یک مانوی قبطی است که در چند صد سال پیش می­زیسته است و شعرهای زیر از آن شاعر- نقاشی است فنلاندی، معتقد به روشنایی نجات­بخش در زمان حال:
“دراین بلندی
نورست و سایه
سپاس به تو که به نرمی
خوردی به آستین من
نه من
پرنده­ای در قفسم
و نه تو
تو خود آمدی
چونان روشنایی بامداد پاییزی
اکنون بخشی از منی.”
یا
“در سیر جاریِ فکرم
سیل نور و روشنایی را در مه بی هوشی می­بینم
عقابی بزرگ در هر سوی آسمان می­چرخد
می­خواهد بیاید به سراغم
هم می­ترسم و هم نه
دیدنی زیبا
چشمانش می­خندیدند
پرهای طلایی، قهوه­ای­اش
نور را انعکاس می­دادند
ناگهان در کنارم فرود آمد
شادان از وصل عقاب را نوازش کردم
چنگ­های بزرگش در تنم فرو شد
و مرا به آسمان برد
به خود آمدم
به روشنی بلور.”
همین ذهنیت در اثرهای شهاب­الدین سهروردی، مشهور به شیخ اشراق هم دیده می­شود. به باور سهروردی، زندگیِ انسان، آغاز و پایانی هم­سان دارد.
انسان هم­چون هر فلک یا هر سیاره در چرخش است. هم­چنان که هر سیاره در بیرون از زمان، در “تهیگی” بوده است، انسان نیز یک دور، در میان این “دنیا” (جهان مادی – تاریکیِ با کرانه) و جهان مینوی (زمان بی کرانه – روشناییِ بی کرانه)، در “تهیگی” به سر می­برد و تلاش می­کند از این “زندگی برزخی” بگذرد. چرا که باور دارد هستیِ گیتیانه یا سپهر که تن زروان است، از زایش بی­کرانکی (زمان) می­آید و در کرانه­مندی یا با کرانگی شکل می­گیرد. آن­چه بالقوه بود دارد، بالفعل می­شود. از زمان بی­ کرانه، زمان با کرانه آشکار می­گردد و انفعال یا سکون ابدی به فعل یا حرکت می­انجامد.
روشنایی نوشته ریتوا لووکانن ترجمه کیامرث باغبانی مقدمه و ویرایش: منصور کوشان