مطالعات گذشته ی یک جامعه بنا به روشهای مردم شناسی در واقع به جای این که یک تاریخ نوشته شده ، مستند و مسجٌل باشد ، حاصل یک « فرض » یا « نظر » ، یا در واقع سلسله و شبکه ای از فرض هائی است که بنا به شواهد و قرائن موجود و از آنجنله « تاریخ شفاهی » به آنها رسیده موضوع این فرض ها می توانند « واقعیٌت » داشته باشند ، به طرائقی به کشف حقیقت برسند و تاریخ نحول و تکامل یک جامعه را بازسازی کنند .
پژوهشگر بسیار ارجمند و مؤلف گرامی « نسب نامه دودمان آیت اللهی یزدی » فرصت و شاید اصولا” در « نظر » تداشته اند که به همسر و خواهران آخوند ملٌا اسماعیل عقدائی بپردازند ؛ که بنا به تاریخ روحانیت دوتن از روحانیان بزرگ و مشهور آن زمان ، هردو از شاگردان ملٌا ، در نسبت همسری دو خواهر آن بزرگوار بوده اند :
– آیت الله شیخ ابوطالب اردکانی یزدی حائری
– میرزا سلیمان طبا طبائی نائینی
