هدف از نگارش این کتاب، ارزیابی تاریخی و رشد تشکیلاتی و عقیدتی احزاب و سازمانهای سیاسی متعلق به این چهار نیروی اساسی در دوره های مشخص تاریخ تکامل صدسالۀ اخیر ایران (از آغاز انقلاب مشروطیّت تا کنون) میباشد. در بررسی پروسۀ تکاملی موقعیّت ژئوپولیتیکی ایران به عنوان یک کشور توسعه نیافته پیرامونی و رابطه آن با نظام جهانی سرمایه، اکثر مورخین، من جمله نگارنده، تاریخ سیاسی ایران معاصر را به دوره های مشخص ولی بهم پیوسته تقسیم می کنند.
این کتاب، که در دو جلد انتشار یافته است، شامل ده فصل است. فصل های اوّل تا هفتم، که محتوی جلد اوّل میباشند، دوره های مختلف تاریخ معاصر ایران از انقلاب مشروطیّت تا ا نقلاب بهمن ۱۳۵۷ را در برمیگیرند. هریک از این فصل ها، بعد از مرور به مشخصات عمده و روند کلی هر دورۀ مشخص، کم و کیف پیدایش و تحوّل احزاب و سازمانهای سیاسی آن دوره را بررسی می کند. فصل های هشتم، نهم و دهم، که محتوی جلد دوّم را تشکیل میدهند، چند و چون احزاب و سازمانهای سیاسی دورۀ بعد از انقلاب ۱۳۵۷ تاکنون را تشریح می کنند.